* LÝ THUYẾT VÀ BÀI TẬP VỀ TỪ LOẠI TRONG TIẾNG VIỆT

* BỘ 20 CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC

Câu 1. Dòng nào dưới đây nêu đúng tiêu chí cơ bản để phân chia từ loại trong Tiếng Việt?

A. Dựa vào số lượng âm tiết của từ và nguồn gốc của từ (thuần Việt hay Hán Việt).

B. Dựa vào ý nghĩa khái quát, khả năng kết hợp ngữ pháp và chức vụ cú pháp của từ trong câu.

C. Dựa vào ý nghĩa biểu cảm và vị trí đứng đầu hay đứng cuối câu của từ.

D. Dựa vào việc từ đó có cấu tạo là từ đơn hay từ phức.

Câu 2. Trong các từ sau, từ nào là Danh từ chỉ khái niệm (trừu tượng)?

A. Bàn ghế

B. Giáo viên

C. Tư tưởng

D. Cơn mưa

Câu 3. Cho câu văn: "Những bông hoa hồng đang nở rộ trong vườn." Từ loại của từ "Những" trong câu là gì?

A. Số từ

B. Danh từ

C. Lượng từ (Phó từ chỉ số lượng đi kèm danh từ)

D. Đại từ chỉ định

Câu 4. Điểm khác biệt lớn nhất về khả năng kết hợp giữa Số từ chỉ số lượng và Số từ chỉ thứ tự là gì?

A. Số từ chỉ số lượng đứng sau danh từ, số từ chỉ thứ tự đứng trước danh từ.

B. Số từ chỉ số lượng đứng trước danh từ, số từ chỉ thứ tự đứng sau danh từ trung tâm.

C. Số từ chỉ số lượng đi kèm động từ, số từ chỉ thứ tự đi kèm tính từ.

D. Cả hai loại số từ này đều đứng trước danh từ nhưng có ý nghĩa khác nhau.

Câu 5. Trong câu văn: "Học sinh cần phải làm bài tập đầy đủ.", từ loại của từ "Học sinh" đóng vai trò chức vụ cú pháp gì?

A. Vị ngữ

B. Chủ ngữ

C. Trạng ngữ

D. Bổ ngữ

Câu 6. Dòng nào dưới đây chỉ gồm các Tính từ chỉ đặc điểm tuyệt đối (không thể kết hợp với các từ chỉ mức độ như rất, quá, lắm)?

A. Xinh đẹp, thông minh, cao ráo, gầy gò.

B. Xanh ngắt, tròn xoe, trắng muốt, phẳng lì.

C. Tốt bụng, chăm chỉ, ngoan ngoãn, hiền lành.

D. Sâu sắc, rộng rãi, bao la, bát ngát.

Câu 7. Xác định từ loại của từ được in đậm trong câu thơ sau: "Ao thu lạnh lẽo nước trong vắt" (Nguyễn Khuyến).

A. Động từ

B. Danh từ

C. Tính từ

D. Trợ từ

Câu 8. Trong câu văn: "Chính anh ấy đã giúp đỡ tôi trong lúc hoạn nạn.", từ "Chính" thuộc từ loại nào?

A. Tính từ

B. Trợ từ

C. Phó từ

D. Quan hệ từ

Câu 9. Từ "đang" trong cụm từ "đang học bài" thuộc loại từ nào và bổ sung ý nghĩa gì cho động từ?

A. Tính từ - bổ sung ý nghĩa tính chất.

B. Phó từ - bổ sung ý nghĩa thời gian (tiếp diễn).

C. Trợ từ - bổ sung ý nghĩa nhấn mạnh.

D. Quan hệ từ - liên kết ngữ pháp.

Câu 10. Trong câu: "Vì trời mưa to nên đường trơn.", cụm từ "Vì... nên..." thuộc từ loại nào?

A. Phó từ liên kết

B. Trợ từ hô ứng

C. Cặp quan hệ từ

D. Tình thái từ

Câu 11. Cho câu văn: "Em đi học bài đi!". Từ "đi" thứ hai trong câu thuộc từ loại nào?

A. Động từ chỉ hành động

B. Tình thái từ (biểu thị ý cầu khiến)

C. Phó từ chỉ hướng đi

D. Trợ từ nhấn mạnh

Câu 12. Từ loại nào dưới đây chuyên dùng để biểu lộ tình cảm, cảm xúc của người nói hoặc dùng để gọi đáp, thường đứng ở đầu câu và tạo thành một thành phần biệt lập?

A. Tình thái từ

B. Trợ từ

C. Thán từ

D. Phó từ

Câu 13. Trong câu văn: "Mẹ mua cho em một quyển sách mới.", từ "quyển" thuộc lớp danh từ nào?

A. Danh từ riêng

B. Danh từ chỉ khái niệm

C. Danh từ chỉ đơn vị tự nhiên (loại từ)

D. Danh từ chỉ hiện tượng

Câu 14. Hãy xác định hiện tượng chuyển loại của từ trong câu sau: "Hành động của anh ấy thật là một sự hy sinh cao cả." Từ "hy sinh" trong ngữ cảnh này đã chuyển sang từ loại nào?

A. Từ tính từ chuyển sang động từ.

B. Từ động từ chuyển sang danh từ.

C. Từ danh từ chuyển sang động từ.

D. Từ động từ chuyển sang tính từ.

Câu 15. Dòng nào dưới đây chứa từ "cuộc" đóng vai trò là một danh từ chỉ đơn vị phục vụ cho việc danh từ hóa các động từ/tính từ đi sau?

A. Cuộc sống, cuộc trò chuyện, cuộc đấu tranh.

B. Cuộc đất, cuộc cờ, cuộc đời.

C. Cuộc vui, cuộc rượu, cuộc chơi.

D. Tất cả các phương án trên đều đúng.

Câu 16. Từ "thương yêu" trong câu: "Tình thương yêu của cha mẹ là vô bờ bến." là từ loại nào?

A. Động từ

B. Tính từ

C. Danh từ

D. Đại từ

Câu 17. Trong câu văn: "Bao nhiêu người đi bấy nhiêu người trở về.", cặp từ "Bao nhiêu... bấy nhiêu..." thuộc loại từ gì?

A. Số từ chỉ số lượng xác định.

B. Đại từ chỉ số lượng dùng để tương hợp (hô ứng).

C. Phó từ chỉ tần suất.

D. Quan hệ từ tăng tiến.

Câu 18. Cụm từ nào dưới đây có từ "vẫn" được dùng với tư cách là một phó từ chỉ sự tiếp diễn tương tự?

A. Trời vẫn mưa to từ sáng đến giờ.

B. Vẫn thạch rơi từ vũ trụ xuống đất.

C. Bức tường này xây rất vững vẫn.

D. Sóng biển vỗ vào bờ vẫn giữ nguyên nhịp độ.

Câu 19. Phân biệt từ loại của từ "của" trong hai trường hợp sau:

(1)  "Đây là cuốn sách của tôi."

(2) "Anh ấy chỉ lo tích trữ của cải, thật là người tham của."

A. (1) là Quan hệ từ; (2) là Danh từ.

B. (1) là Danh từ; (2) là Quan hệ từ.

C. Cả hai trường hợp đều là Quan hệ từ.

D. Cả hai trường hợp đều là Danh từ.

Câu 20. Câu văn: "Trời ơi! Đứa trẻ này thông minh quá!" chứa các hư từ thuộc loại nào dưới đây?

A. Trợ từ và Tình thái từ

B. Thán từ và Phó từ

C. Quan hệ từ và Thán từ

D. Phó từ và Tình thái từ

Lời giải chi tiết từng câu:

Câu 1: B. Đây là định nghĩa chuẩn mực trong ngữ pháp Tiếng Việt. Phân chia từ loại phải dựa trên sự tổng hòa của 3 tiêu chí: Ngữ nghĩa khái quát, khả năng kết hợp (ngữ pháp) và chức vụ cú pháp trong câu.

Câu 2: C. "Tư tưởng" là thực thể trừu tượng thuộc phạm vi nhận thức, không thể cân đo đong đếm trực tiếp bằng trực giác trực diện, nên gọi là danh từ chỉ khái niệm. "Cơn mưa" là danh từ hiện tượng; "Bàn ghế", "Giáo viên" là danh từ cụ thể.

Câu 3: C. Từ "Những" dùng để chỉ số lượng nhiều nhưng không xác định cụ thể là bao nhiêu bông hoa. Lớp từ này trong Tiếng Việt bổ nghĩa đi kèm trước danh từ nên thuộc lớp Hư từ (Lượng từ/Phó từ chỉ số lượng cho danh từ).

Câu 4: B. Mẹo phân biệt cốt lõi: Số từ chỉ số lượng đứng trước danh từ (ví dụ: ba con mèo), còn số từ chỉ thứ tự đứng sau danh từ để định vị vị trí (ví dụ: tầng thứ ba).

Câu 5: B. Câu có cấu trúc: "Học sinh" (Chủ ngữ) / "cần phải làm bài tập đầy đủ" (Vị ngữ). Danh từ "Học sinh" đảm nhiệm chức vụ làm thành phần chính đứng trước vị ngữ.

Câu 6: B. Các tính từ Xanh ngắt, tròn xoe, trắng muốt, phẳng lì bản thân chúng đã mang ý nghĩa tính chất ở mức độ tối đa (tuyệt đối). Do đó, người ta không thể nói "rất xanh ngắt" hay "tròn xoe lắm" (lỗi thừa từ). Các đáp án khác đều là tính từ tương đối.

Câu 7: C. "Trong vắt" là tính từ chỉ đặc điểm, trạng thái của nước (rất trong, nhìn thấu suốt).

Câu 8: B. Từ "Chính" đứng trước cụm từ "anh ấy" không nhằm mục đích chỉ tính chất mà để cô lập, nhấn mạnh vào đối tượng thực hiện hành động. Đây là chức năng cốt lõi của Trợ từ.

Câu 9: B. Từ "đang" đứng trước động từ "học", làm nhiệm vụ bổ sung ý nghĩa ngữ pháp chỉ hành động đang diễn ra tại thời điểm nói (thời gian tiếp diễn). Đây là phó từ đi kèm động từ.

Câu 10: C. "Vì... nên..." là cặp quan hệ từ dùng để liên kết hai vế câu có mối quan hệ logic là Nguyên nhân - Kết quả.

Câu 11: B. Từ "đi" thứ nhất là động từ chỉ hành động di chuyển. Từ "đi" cuối câu không chỉ hành động di chuyển mà dùng để cấu tạo kiểu câu cầu khiến (thúc giục, ra lệnh). Nó thuộc từ loại Tình thái từ.

Câu 12: C. Đây là định nghĩa và đặc điểm nhận diện đặc trưng của Thán từ (Ví dụ: Ôi, than ôi, trời ơi...). Thán từ tách ra thành một thành phần biệt lập của câu.

Câu 13: C. Từ "quyển" là một loại từ (danh từ chỉ đơn vị tự nhiên), chuyên đứng trước danh từ chỉ sự vật cụ thể ("sách") để cụ thể hóa đơn vị tính đếm của sự vật đó.

Câu 14: B. Từ "hy sinh" vốn dĩ là một động từ chỉ hành động. Tuy nhiên trong câu này, nó đứng sau quán từ "một sự" (từ chuyên dùng để danh từ hóa). Do đó, trong ngữ cảnh này, từ "hy sinh" đã bị chuyển loại ngữ pháp sang làm Danh từ.

Câu 15: D. Từ "cuộc" là loại từ/danh từ chỉ đơn vị trừu tượng dùng để kết hợp với các động từ, tính từ biến chúng thành một cụm danh từ (cuộc sống, cuộc cờ, cuộc vui...). Vì vậy cả A, B, C đều đúng.

Câu 16: C. Từ "thương yêu" đứng sau danh từ "Tình" tạo thành cụm danh từ "Tình thương yêu" làm chủ ngữ cho câu. Do đó "thương yêu" đóng vai trò là một danh từ trong cấu trúc này.

Câu 17: B. "Bao nhiêu... bấy nhiêu..." là các đại từ chỉ số lượng nhưng không định lượng một con số cụ thể, chúng phối hợp với nhau tạo thành cặp đại từ hô ứng liên kết các vế câu.

Câu 18: A. Trong câu A, từ "vẫn" đứng trước động từ "mưa" để chỉ một trạng thái tiếp diễn không thay đổi từ quá khứ đến hiện tại. Ở các phương án khác: "Vẫn thạch" (danh từ - đá vũ trụ), "Vững vẫn" (viết sai chính tả của vững vàng), "vẫn" trong câu D bị dùng sai ngữ pháp.

Câu 19: A. Ở trường hợp (1), từ "của" dùng để nối danh từ "cuốn sách" với "tôi" nhằm chỉ quan hệ sở hữu -> Quan hệ từ. Ở trường hợp (2), từ "của" là từ viết tắt của "của cải", chỉ vật chất, của cải nói chung -> Danh từ.

Câu 20: B. Trong câu này, cụm từ "Trời ơi!" đóng vai trò là Thán từ (bộc lộ cảm xúc sửng sốt); từ "quá" đứng sau tính từ "thông minh" đóng vai trò làm Phó từ chỉ mức độ cực hạn.