Đề tự ôn số 8

HƯỚNG DẪN CHẤM

Phần

Câu

Nội dung

Điểm

I

ĐỌC HIỂU

4,0

1

Nội dung thông tin chính được trình bày trong văn bản: Ảnh hưởng của băng tan đến Trái Đất.

0,5

2

-         Bố cục của văn bản: 3 phần (tiêu đề, phần mở đầu, phần nội dung)

-         - Tiêu đề: được trình bày bằng chữ in hoa, cỡ chữ to rõ ràng và nêu được thông tin cơ bản của văn bản

- Sapo: (Mở đầu bản tin): trình bày ngay sau nhan đề bằng chữ in đậm, gây chú ý cho người đọc và cung cấp nội dung chính của văn bản

- Văn bản có nhiều đoạn văn, mỗi đoạn cung cấp một thông tin cụ thể, đảm bảo độ chính xác, giúp người đọc hiểu rõ thông tin được nêu trong văn bản.

0,5

3

Ý nghĩa nhan đề ẢNH HƯỞNG CỦA BĂNG TAN ĐẾN TRÁI ĐẤT:

- Được trình bày bằng chữ in hoa, rõ ràng, tạo sự hấp dẫn.

- Giới thiệu chủ đề của văn bản.

- Đem đến cho người đọc thông tin về hậu quả của hiện tượng băng tan đối với Trái Đất.

1,0

4

Tác dụng của các yếu tố hình thức đối với việc thể hiện nội dung văn bản:

- Nhan đề in hoa, đậm; chữ in nghiêng, chữ in đậm: Giúp người đọc nắm bắt thông tin chính của văn bản một cách nhanh chóng.

- Nhan đề giới thiệu chủ đề của văn bản; các đề mục tô đậm nội dung chính; chữ in nghiêng, in đậm nhấn mạnh những từ ngữ then chốt.

1,0

5

- Em có đồng tình với quan điểm: Con người không thể tránh khỏi những hậu quả mà chính họ đã gián tiếp tạo ra như dịch bệnh, thiên tai, mất mùa...

- Lí giải hợp lý: Nguyên nhân dẫn đến hiện tượng băng tan là do hoạt động của con người. Nếu con người vẫn tiếp tục mà không có biện pháp kịp thời thì sẽ phải gánh chịu hậu quả nặng nề.

1,0

II

Viết

1

Hãy viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) bày tỏ ý kiến của anh/chị về ‎cách để trở thành người biết lắng nghe.

2,0

a. Xác định được yêu cầu về hính thức, dung lượng của đoạn văn: Xác định đúng yêu cầu về hình thức và dung lượng của đoạn văn. Học sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, móc xích, song hành, tổng-phân-hợp.

0,25

b. Xác định đúng vấn đề nghị luận: ‎Cách để trở thành người biết lắng nghe.

0,25

c. Đề xuất hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề của bài viết

Xác định được các ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận, sau đây là một số gợi ý:

- Người biết lắng nghe là người có kỹ năng rất quan trọng trong cuộc sống – biết lắng nghe tích cực, khi giao tiếp có sự chủ động, hiểu hoàn cảnh và quan điểm của người khác. Người biết lắng nghe là người có lòng kiên trì, nhẫn nại, biết từ bỏ cái tôi để tiếp thu, lĩnh hội...

- Cách để trở thành người biết lắng nghe:

+ Cần rèn luyện sự kiên nhẫn và tập trung tuyệt đối vào người đang nói, không để mình bị phân tâm.

+ Tôn trọng cảm xúc, suy nghĩ, quan điểm của người đang nói. Không phán xét, đánh giá mà bày tỏ sự cảm thông, chia sẻ bằng lời nói và cử chỉ phù hợp.

+ Tránh cắt ngang lời nói, bình tĩnh chờ họ nói xong mới đưa ra ý kiến của mình...

- Lấy được dẫn chứng và phân tích dẫn chứng.

- Mở rộng, bày tỏ quan điểm trái chiều, hoặc ý kiến khác để có cái nhìn toàn diện hơn.

0,5

d. Viết đoạn văn đảm bảo các yêu cầu sau:

- Lựa chọn được các thao tác lập luận, phương thức biểu đạt phù hợp để triển khai vấn đề nghị luận

- Trình bày rõ quan điểm và hệ thống các ý.

- Lập luận chặt chẽ, thuyết phục: Lí lẽ xác đáng; bằng chứng tiêu biểu, phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn giữa lí lẽ và bằng chứng.

Lưu ý: Học sinh có thể trình bày quan điểm riêng, suy nghĩ của cá nhân, nêu lên những phản đề nhưng cần phù hợp với chuẩn mực đạo đức và pháp luật.

0,5

đ. Diễn đạt

Đảm bảo viết đúng chính tả, dùng từ ngữ pháp, các câu tiếng Việt và liên kết chặt chẽ.

0,25

e. Sáng tạo

- Thể hiện suy nghĩa riêng, sâu sắc về vấn đề nghị luận; hình thức bài viết độc đáo, có cách diễn đạt mới mẻ, sinh động, hấp dẫn.

0,25

2

Viết bài văn nghị luận (Khoảng 600 chữ) đánh giá nghệ thuật kể chuyện của tác giả trong truyện ngắn Ông ngoại (Nguyễn Ngọc Tư)

4,0

a. Xác định được yêu cầu của kiểu bài: Nghị luận văn học

0,25

b. Xác định đúng vấn đề nghị luận: Nghệ thuật kể chuyện của tác giả trong truyện ngắn Ông ngoại của Nguyễn Ngọc Tư

0,5

c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề của bài viết

- Xác định được các ý chính của bài viết, sắp xếp được các ý hợp lí theo bố cục ba phần của bài văn nghị luận:

*Giới thiệu chung về tác giả Nguyễn Ngọc Tư, tác phẩm “Ông ngoại”, vấn đề nghị luận: nghệ thuật kể chuyện (NT tự sự, Đặc điểm cách kể)

* Đánh giá nghệ thuật kể chuyện:

1. Mô tả và đánh giá cách nhà văn kiến tạo truyện (câu chuyện, cách tổ chức mạch truyện)

+ Câu chuyện: ( Tóm tắt ngắn gọn)

Dung được mẹ quyết định cho sang ở với ông ngoại để tiện trông nom ông khi cậu mợ của Dung đậu phỏng vấn và đi định cư ở nước ngoài. Ở với ông, Dung buồn muốn chết vì lối sống và sở thích của Dung và ông rất khác nhau. Thế giới của Dung là tiếng nhạc gào thét xập xình, là sắc màu xanh đỏ, là quả đất như nằm gọn trong bàn tay. Sáng nó dậy thật sớm để nấu cơm, sau đó đi học, chiều lại học, buổi tối nó vù xe đến bạn chơi hoặc về nhà nghe mấy đứa em cãi nhau ỏm tỏ. Còn ông suốt ngày cứ lo tỉa tót cho mấy chậu kiểng, mấy con cá vàng… Hai ông cháu khó nói chuyện bởi nói chưa được mấy câu thì hết chuyện.

Dung thay đổi suy nghĩ, tâm trạng và ứng xử khi hôm bữa Dung nói với ông: “Sao ông Chín bên nhà rủ ngoại đi tham gia câu lạc bộ gì đó, ngoại không đi?” Ông nhìn Dung thật lâu:"Ngoại sợ con ở nhà một mình buồn". Dung đã nhận ra mình chưa bao giờ quan tâm ông. Từ đó, Dung quan tâm đến ông hơn. Dung dần quen và yêu cuộc sống giản dị của ông. Dung trưởng thành hơn khi cô biết thương ông và lo lắng cho sức khoẻ của ông. Dung không còn buồn chán nữa. Trái lại, Dung rất vui và hãnh diện…

+ Mạch truyện (Cốt truyện): Trình tự sắp xếp, tổ chức sự việc trong tác phẩm.

. Mạch truyện không tuân theo trình tự thời gian: Đây là điểm sáng tạo của truyện ngắn hiện đại. Với thời gian nghệ thuật và lối trần thuật không theo mạch vận động bình thường mà vẫn có thể bắt đầu từ nhiều thời điểm trần thuật. Mạch trần thuật không xuôi chiều, mà trở đi trở lại, có sự đan xen giữa hiện tại và quá khứ, giữa quá khứ xa với quá khứ gần, giữa những đoán định tương lai với hiện tại đang diễn tiến....

2. Chỉ ra đặc điểm của người kể chuyện trong truyện ngắn (ngôi kể, điểm nhìn)

+ Ngôi kể:

. Truyện kể ở ngôi thứ 3 – người kể chuyện toàn tri (biết hết) có khả năng bao quát, nắm được toàn bộ sự việc, mọi chuyện xảy ra với nhân vật.

+ Điểm nhìn: Có sự luân phiên của nhiều điểm nhìn: Điểm nhìn bên trong cho người đọc thấy được diễn biến tâm lý của nhân vật Dung; điểm nhìn của người kể chuyện, điểm nhìn của nhân vật.

3. Phân tích vai trò của ngôi kể, điểm nhìn và lời trần thuật trong việc khắc họa nhân vật: Ngôi kể, điểm nhìn, lời trần thuật phù hợp với mạch truyện, góp phần khắc hoạ số phận, tích cách của nhân vật.

+ Truyện kể ở ngôi thứ 3: Đây là ngôi kể khách quan, toàn diện nhất. Người kể chuyện có thể nắm bắt, hiểu rõ mọi sự việc, số phận, tính cách của nhân vật. Tác giả ẩn mình trong tên gọi các nhân vật.

+ Điểm nhìn: Đem đến cho người đọc sự đánh giá, nhìn nhận đa chiều về tác phẩm => Tạo sự đa dạng, linh hoạt, sáng tạo của tác giả trong truyện ngắn, cho ta thấy diễn biến tâm trạng, tính cách của nhân vật Dung.

=>Chủ đề của truyện ngắn: Tác phẩm thể hiện rõ niềm yêu mến trẻ thơ, khát vọng đem tình người ấm áp hoá giải mọi ranh giới, mọi khoảng cách.

4. Đánh giá hiệu quả (Chỉ ra mối liên hệ giữa người kể chuyện trong tác phẩm và nhà văn)

- Thái độ của người kể chuyện - cũng là thái độ, quan điểm của nhà văn.

- Có thể nói người kể chuyện đã gián tiếp thể hiện quan niệm nhân sinh của nhà văn.

=>Gia đình có nhiều thế hệ chung sống thường có những khác biệt về lối sống, sở thích…giữa các thế hệ. Để rút ngắn được khoảng cách, để tạo sự thuận hoà, niềm hạnh phúc thì mỗi người cần yêu thương, thấu hiểu, sẻ chia công việc, trách nhiệm với nhau. Tác giả thể hiện sự trân trọng với tình cảm gia đình.

* Khẳng định vai trò của nghệ thuật kể chuyện đối với giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm.

1,0

d. Viết bài văn đảm bảo các yêu cầu sau:

- Triển khai được ít nhất hai luận điểm để làm rõ quan điểm của cá nhân.

- Lựa chọn được các thao tác lập luận, phương thức biểu đạt phù hợp để triển khai vấn đề nghị luận.

- Lập luận chặt chẽ, thuyết phục: Lí lẽ xác đáng, bằng chứng tiêu biểu, phù hợp, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và bằng chứng.

Lưu ý: Học sinh có thể bày tỏ suy nghĩ, quan điểm riêng nhưng phải phù hợp với chuẩn mực đạo đức và pháp luật.

1,5

đ. Diễn đạt

Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết văn bản.

0,25

e. Sáng tạo

Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ.

0,5

TỔNG ĐIỂM: 10,0 ĐIỂM

HƯỚNG DẪN CHẤM

Phần

Câu

Nội dung

Điểm

I

ĐỌC HIỂU

4,0

1

Nội dung thông tin chính được trình bày trong văn bản: Ảnh hưởng của băng tan đến Trái Đất.

0,5

2

-         Bố cục của văn bản: 3 phần (tiêu đề, phần mở đầu, phần nội dung)

-         - Tiêu đề: được trình bày bằng chữ in hoa, cỡ chữ to rõ ràng và nêu được thông tin cơ bản của văn bản

- Sapo: (Mở đầu bản tin): trình bày ngay sau nhan đề bằng chữ in đậm, gây chú ý cho người đọc và cung cấp nội dung chính của văn bản

- Văn bản có nhiều đoạn văn, mỗi đoạn cung cấp một thông tin cụ thể, đảm bảo độ chính xác, giúp người đọc hiểu rõ thông tin được nêu trong văn bản.

0,5

3

Ý nghĩa nhan đề ẢNH HƯỞNG CỦA BĂNG TAN ĐẾN TRÁI ĐẤT:

- Được trình bày bằng chữ in hoa, rõ ràng, tạo sự hấp dẫn.

- Giới thiệu chủ đề của văn bản.

- Đem đến cho người đọc thông tin về hậu quả của hiện tượng băng tan đối với Trái Đất.

1,0

4

Tác dụng của các yếu tố hình thức đối với việc thể hiện nội dung văn bản:

- Nhan đề in hoa, đậm; chữ in nghiêng, chữ in đậm: Giúp người đọc nắm bắt thông tin chính của văn bản một cách nhanh chóng.

- Nhan đề giới thiệu chủ đề của văn bản; các đề mục tô đậm nội dung chính; chữ in nghiêng, in đậm nhấn mạnh những từ ngữ then chốt.

1,0

5

- Em có đồng tình với quan điểm: Con người không thể tránh khỏi những hậu quả mà chính họ đã gián tiếp tạo ra như dịch bệnh, thiên tai, mất mùa...

- Lí giải hợp lý: Nguyên nhân dẫn đến hiện tượng băng tan là do hoạt động của con người. Nếu con người vẫn tiếp tục mà không có biện pháp kịp thời thì sẽ phải gánh chịu hậu quả nặng nề.

1,0

II

Viết

1

Hãy viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) bày tỏ ý kiến của anh/chị về ‎cách để trở thành người biết lắng nghe.

2,0

a. Xác định được yêu cầu về hính thức, dung lượng của đoạn văn: Xác định đúng yêu cầu về hình thức và dung lượng của đoạn văn. Học sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, móc xích, song hành, tổng-phân-hợp.

0,25

b. Xác định đúng vấn đề nghị luận: ‎Cách để trở thành người biết lắng nghe.

0,25

c. Đề xuất hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề của bài viết

Xác định được các ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận, sau đây là một số gợi ý:

- Người biết lắng nghe là người có kỹ năng rất quan trọng trong cuộc sống – biết lắng nghe tích cực, khi giao tiếp có sự chủ động, hiểu hoàn cảnh và quan điểm của người khác. Người biết lắng nghe là người có lòng kiên trì, nhẫn nại, biết từ bỏ cái tôi để tiếp thu, lĩnh hội...

- Cách để trở thành người biết lắng nghe:

+ Cần rèn luyện sự kiên nhẫn và tập trung tuyệt đối vào người đang nói, không để mình bị phân tâm.

+ Tôn trọng cảm xúc, suy nghĩ, quan điểm của người đang nói. Không phán xét, đánh giá mà bày tỏ sự cảm thông, chia sẻ bằng lời nói và cử chỉ phù hợp.

+ Tránh cắt ngang lời nói, bình tĩnh chờ họ nói xong mới đưa ra ý kiến của mình...

- Lấy được dẫn chứng và phân tích dẫn chứng.

- Mở rộng, bày tỏ quan điểm trái chiều, hoặc ý kiến khác để có cái nhìn toàn diện hơn.

0,5

d. Viết đoạn văn đảm bảo các yêu cầu sau:

- Lựa chọn được các thao tác lập luận, phương thức biểu đạt phù hợp để triển khai vấn đề nghị luận

- Trình bày rõ quan điểm và hệ thống các ý.

- Lập luận chặt chẽ, thuyết phục: Lí lẽ xác đáng; bằng chứng tiêu biểu, phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn giữa lí lẽ và bằng chứng.

Lưu ý: Học sinh có thể trình bày quan điểm riêng, suy nghĩ của cá nhân, nêu lên những phản đề nhưng cần phù hợp với chuẩn mực đạo đức và pháp luật.

0,5

đ. Diễn đạt

Đảm bảo viết đúng chính tả, dùng từ ngữ pháp, các câu tiếng Việt và liên kết chặt chẽ.

0,25

e. Sáng tạo

- Thể hiện suy nghĩa riêng, sâu sắc về vấn đề nghị luận; hình thức bài viết độc đáo, có cách diễn đạt mới mẻ, sinh động, hấp dẫn.

0,25

2

Viết bài văn nghị luận (Khoảng 600 chữ) đánh giá nghệ thuật kể chuyện của tác giả trong truyện ngắn Ông ngoại (Nguyễn Ngọc Tư)

4,0

a. Xác định được yêu cầu của kiểu bài: Nghị luận văn học

0,25

b. Xác định đúng vấn đề nghị luận: Nghệ thuật kể chuyện của tác giả trong truyện ngắn Ông ngoại của Nguyễn Ngọc Tư

0,5

c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề của bài viết

- Xác định được các ý chính của bài viết, sắp xếp được các ý hợp lí theo bố cục ba phần của bài văn nghị luận:

*Giới thiệu chung về tác giả Nguyễn Ngọc Tư, tác phẩm “Ông ngoại”, vấn đề nghị luận: nghệ thuật kể chuyện (NT tự sự, Đặc điểm cách kể)

* Đánh giá nghệ thuật kể chuyện:

1. Mô tả và đánh giá cách nhà văn kiến tạo truyện (câu chuyện, cách tổ chức mạch truyện)

+ Câu chuyện: ( Tóm tắt ngắn gọn)

Dung được mẹ quyết định cho sang ở với ông ngoại để tiện trông nom ông khi cậu mợ của Dung đậu phỏng vấn và đi định cư ở nước ngoài. Ở với ông, Dung buồn muốn chết vì lối sống và sở thích của Dung và ông rất khác nhau. Thế giới của Dung là tiếng nhạc gào thét xập xình, là sắc màu xanh đỏ, là quả đất như nằm gọn trong bàn tay. Sáng nó dậy thật sớm để nấu cơm, sau đó đi học, chiều lại học, buổi tối nó vù xe đến bạn chơi hoặc về nhà nghe mấy đứa em cãi nhau ỏm tỏ. Còn ông suốt ngày cứ lo tỉa tót cho mấy chậu kiểng, mấy con cá vàng… Hai ông cháu khó nói chuyện bởi nói chưa được mấy câu thì hết chuyện.

Dung thay đổi suy nghĩ, tâm trạng và ứng xử khi hôm bữa Dung nói với ông: “Sao ông Chín bên nhà rủ ngoại đi tham gia câu lạc bộ gì đó, ngoại không đi?” Ông nhìn Dung thật lâu:"Ngoại sợ con ở nhà một mình buồn". Dung đã nhận ra mình chưa bao giờ quan tâm ông. Từ đó, Dung quan tâm đến ông hơn. Dung dần quen và yêu cuộc sống giản dị của ông. Dung trưởng thành hơn khi cô biết thương ông và lo lắng cho sức khoẻ của ông. Dung không còn buồn chán nữa. Trái lại, Dung rất vui và hãnh diện…

+ Mạch truyện (Cốt truyện): Trình tự sắp xếp, tổ chức sự việc trong tác phẩm.

. Mạch truyện không tuân theo trình tự thời gian: Đây là điểm sáng tạo của truyện ngắn hiện đại. Với thời gian nghệ thuật và lối trần thuật không theo mạch vận động bình thường mà vẫn có thể bắt đầu từ nhiều thời điểm trần thuật. Mạch trần thuật không xuôi chiều, mà trở đi trở lại, có sự đan xen giữa hiện tại và quá khứ, giữa quá khứ xa với quá khứ gần, giữa những đoán định tương lai với hiện tại đang diễn tiến....

2. Chỉ ra đặc điểm của người kể chuyện trong truyện ngắn (ngôi kể, điểm nhìn)

+ Ngôi kể:

. Truyện kể ở ngôi thứ 3 – người kể chuyện toàn tri (biết hết) có khả năng bao quát, nắm được toàn bộ sự việc, mọi chuyện xảy ra với nhân vật.

+ Điểm nhìn: Có sự luân phiên của nhiều điểm nhìn: Điểm nhìn bên trong cho người đọc thấy được diễn biến tâm lý của nhân vật Dung; điểm nhìn của người kể chuyện, điểm nhìn của nhân vật.

3. Phân tích vai trò của ngôi kể, điểm nhìn và lời trần thuật trong việc khắc họa nhân vật: Ngôi kể, điểm nhìn, lời trần thuật phù hợp với mạch truyện, góp phần khắc hoạ số phận, tích cách của nhân vật.

+ Truyện kể ở ngôi thứ 3: Đây là ngôi kể khách quan, toàn diện nhất. Người kể chuyện có thể nắm bắt, hiểu rõ mọi sự việc, số phận, tính cách của nhân vật. Tác giả ẩn mình trong tên gọi các nhân vật.

+ Điểm nhìn: Đem đến cho người đọc sự đánh giá, nhìn nhận đa chiều về tác phẩm => Tạo sự đa dạng, linh hoạt, sáng tạo của tác giả trong truyện ngắn, cho ta thấy diễn biến tâm trạng, tính cách của nhân vật Dung.

=>Chủ đề của truyện ngắn: Tác phẩm thể hiện rõ niềm yêu mến trẻ thơ, khát vọng đem tình người ấm áp hoá giải mọi ranh giới, mọi khoảng cách.

4. Đánh giá hiệu quả (Chỉ ra mối liên hệ giữa người kể chuyện trong tác phẩm và nhà văn)

- Thái độ của người kể chuyện - cũng là thái độ, quan điểm của nhà văn.

- Có thể nói người kể chuyện đã gián tiếp thể hiện quan niệm nhân sinh của nhà văn.

=>Gia đình có nhiều thế hệ chung sống thường có những khác biệt về lối sống, sở thích…giữa các thế hệ. Để rút ngắn được khoảng cách, để tạo sự thuận hoà, niềm hạnh phúc thì mỗi người cần yêu thương, thấu hiểu, sẻ chia công việc, trách nhiệm với nhau. Tác giả thể hiện sự trân trọng với tình cảm gia đình.

* Khẳng định vai trò của nghệ thuật kể chuyện đối với giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm.

1,0

d. Viết bài văn đảm bảo các yêu cầu sau:

- Triển khai được ít nhất hai luận điểm để làm rõ quan điểm của cá nhân.

- Lựa chọn được các thao tác lập luận, phương thức biểu đạt phù hợp để triển khai vấn đề nghị luận.

- Lập luận chặt chẽ, thuyết phục: Lí lẽ xác đáng, bằng chứng tiêu biểu, phù hợp, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và bằng chứng.

Lưu ý: Học sinh có thể bày tỏ suy nghĩ, quan điểm riêng nhưng phải phù hợp với chuẩn mực đạo đức và pháp luật.

1,5

đ. Diễn đạt

Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết văn bản.

0,25

e. Sáng tạo

Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ.

0,5

TỔNG ĐIỂM: 10,0 ĐIỂM